اصل السوس مقشر كوفته سپستان هر يك هفت درم در سه رطل آب باران بخيسانند و به آتش علائم بپزند تا يك رطل بماند ماليده صاف نموده و از ده اوقيه بميفختج و ده استار فانيذ و هفت درم از هر يك صمغ عربى و كتيرا كوفته آميخته به قوام آورده استعمال نمايند و حريره‌ى مغز بادام شيرين كتيرا آرد جو و تخم خشخاش سفيد كوفته با شير تازه و نبات پخته تناول نمايند . علاج سرفه دموى فصد باسليق يا هفت اندام نمايند و لعاب بهدانه شيره‌ى عناب شيره‌ى مغز تخم كدو در عرق شاهتره بر آورده شربت نيلوفر داخل كرده بدهند و در آخر روز لعاب اسپغول عرق شاهتره شربت نيلوفر دهند و شرب ماء الشعير و لعاب اسپغول و خميره‌ى بنفشه و وضع اطليه‌ى بارده بر سينه لازم گيرند و آنچه در علاج سرفه‌ى حار گذشت حسب حاجت به عمل آرند و به مسهل صفرا تنقيه نمايند و يا يلين طبيعت به ماء الفواكه يا به اين مطبوخ نمايند حناب سى دانه بنفشه‌ى خشك ده درم در دو رطل آب باران بجوشانند تا يك رطل بماند صاف نموده هفتاد درم از آن بگيرند و در آن شيرخشت ده درم خميره‌ى گاو زبان تازه هفت درم حل نموده صاف كرده بياشامند . و اگر خميره‌ى گاو زبان بهم نرسد گل گاو زبان يا برگ آن سه درم كوفته اضافه‌ى مطبوخ نمايند و بعد از تنقيه و تطفيه مزاج تسكين حرارت نمايند به آشاميدن ماء الشعير و لعاب بزرقطونا و شربت نيلوفر يا بنفشه و استعمال لعوقات بارده مثل لعوق كه از مغز تخم خيار و مغز تخم كدو و مغز بادام مقشر و كتيرا با طبيخ عناب و سپستان و تخم خطمى و گل بنفشه و نيلوفر و بنات با فانيذ ساخته باشند و اطليه‌ى بارده بر سينه و تمريخ به قيروطى اخضر كه در آن تسقيه به آب بقول بارد مثل كشنيز و كاهو و مانند آن داده باشند . و اگر حرارت در جگر بود تسكين آن نيز به مبردات كنند و قرص كافور و روغن كدو و روغن بادام و دوغ و آب ليمو خورند و در اينجا استعمال حموضات جائز است . و گفته‌اند كسى را كه سرفه از كثرت و غليان خون باشد اگر فصد نكند اكثر منجر به سل مىشود و يا ورم ريه مىگردد پس بر قصد اكحل علاجش مهتر است . و ايضا سرفه خشك كه از امتلاى دموى در ريه باشد حجامت ميان كتفين نافع گفته‌اند . علاج سرفه صفراوى لعاب بهدانه سه ماشه لعاب اسپغول شش ماشه شيره‌ى خيارين دو توله يا شيره‌ى مغز تخم كدو دو توله يا شيره‌ى مغز تخم هندوانه دو توله با شربت عناب يا خشخاش بدهند و يا گل بنفشه شش ماشه گل نيلوفر پنج ماشه خطمى خبازى هر يك چهار ماشه خيسانيده همراه اشربه‌ى مذكوره استعمال نمايند و حب السعال در دهان دارند دياقوذا بالعابات بدهند و در اينجا نيز استعمال حموضات منهى نيست . از اينجا است كه گفته‌اند در بعضى اقسام سرفه‌ى حاره افشره‌ى ليمود انار ترش نفع عظيم دارد و بعد از نضج ماده به منضج صفرا از مسهل صفرا تنقيه نمايند و خبازى و خيارين و خوبانى و شربت درد مكرر نيز در مسهلات اين داخل مىكنند و بعد تنقيه‌ى از مغز تخم كدو و خيارين و تربز و بهدانه و خشخاش و كاهو هر يك هفت ماشه تخم خطمى و خبازى هر يك پنج ماشه كتيرا سه ماشه به لعاب اسپغول جها به قدر نخود ساخته پيوسته در دهان دارند و عناب آلو بخارا هر يك پنج عدد مويز منقى ده دانه جوشانيده نبات داخل كرده طين و رافع تلخى دهن است و گاهى گل بنفشه شش ماشه داخل كرده شيره‌ى مغز تخم كدو شش ماشه شربت بنفشه سه توله عوض نبات مىكنند كه ملين است و گاهى وزن مويز منفى دو توله و آلو بخارا ده دانه مىكنند كه ملين و نافع بخار است سر و سينه و تپ و نزله صفراوى دائمى است بعد حجامت قفا مىدهند . علاج سرفه سوداوى حريره‌ى سبوس گندم به قند يا شهد شيرين كرده دهند و بعد نضج ماده نضج سودا از مسهل آن تنقيه نمايند از آرد باقلا رب السوس گاو زبان گل گاو زبان صمغ عربى هر واحد هفت ماشه اظفار الطيب شكر قيفال شيرخشت هر يك پنج ماشه به روغن بادام چرب كرده در شربت انار ولايتى سرشته حسب بسته به كار برند و تدبير خفيف از ماليخوليا به عمل آرند و غذا نخوداب دهند كه از گوشت مرغ يا گوسفند جوان يا حمل صغير ساخته باشند . و اگر اصل السوس زوفاى خشك گاو زبان مويز منقى جوشانيده نبات داخل كرده بطور قهوه بنوشند و گاهى شيره‌ى مغز بادام بيفزايند براى سرفه مواد سوداوى متعسر النفس